صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

282

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

رضا قشيرى به نقل از محمّد بن يزيد مبرّد مىگويد ، به حسين بن على ( ع ) گفته شد : ابوذر مىگويد : « فقر برايم از ثروت بهتر است و بيمارى از سلامتى . » فرمود : « خداوند ابوذر را رحمت كند . امّا من مىگويم : هركس كه به حسن انتخاب خداوند براى او توكّل كند ، تمنّايى غير از انتخاب او نمىكند . » روايت شده است كه شبلى در برابر جنيد گفت : لا حول و لا قوّه الا باللّه . جنيد به او گفت : سخن تو مايهء تنگى سينه است و تنگى سينه براى ترك رضا به قضاست . همچنين روايت شده است : از رابعه سؤال شد ، بنده چه موقع راضى است ؟ گفت : آن‌گاه كه مصيبت همچون نعمت وى را شاد سازد . از اين سخنان ملاحظه مىكنيم كه معناى رضا همان تسليم امر الهى شدن و تسليم قضاى او در سختى و راحتى و تنگدستى و آسايش ، بىتوجّه به پرداختن به اسبابى است كه خداوند به آن امر فرموده و در كانال قضاى او حركت مىكنند و بدون ترك ابزارى كه خداوند براى بندگانش اجازه داده تا آن را در تكوين شيوهء زندگىشان به كار بندند . پس جستجوى اسباب و ابزار و تلاش و حركت در چاره‌انديشى ، ضروريّات و واجباتى هستند كه دعوت الهى بر تحقّق و اجراى آن اصرار دارند و بر رها كردن آن وعدهء عذاب داده است . امّا ماوراى اسباب و ابزار ، مثل ارادهء خداوند و مشيّت و حكمت او در انجام امور ، براى بنده قدرت و اراده‌اى وجود ندارد . بدون اين معنا ، فهم رضا به احكام تدبير و دخل و تصرّف ، نيكو نمىافتد . و هركس بعد از تلاش و عمل قضا را متهم سازد ، ظالم و جبّار و ستيزندهء با خالق